Δροσουλίτες: οι φρουροί της Κρήτης

fragkokasteloΌλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για το φραγκοκάστελο και τους Δροσουλίτες

Ένα από τα πιο γνωστά και τραγουδημένα αξιοθέατα της Κρήτης, αν και όχι τόσο πολύ όσο η Στράτα των Μουσούρων, είναι το περίφημο φραγκοκάστελο, το οποίο βρίσκεται στο ομώνυμο χωριό. Πρόκειται για ένα κάστρο που όχι μόνο σώζεται σε μεγάλο βαθμό και σε πάρα πολύ καλή κατάσταση, αλλά συνοδεύεται και από τον πιο διάσημο θρύλο της Κρήτης, τους περίφημους Δροσουλίτες που λέγεται πως εμφανίζονται στα τείχη του.

• Το Κάστρο

Σαν κτίριο, το Φραγκοκάστελο, ή κάστρο του Αγίου Νικήτα όπως είναι το επίσημο όνομα του, είναι θα λέγαμε αρκετά κλασικό. Με άλλα λόγια, μοιάζει με την εικόνα που σας φέρνει στο μυαλό η λέξη «κάστρο»: το σχήμα του είναι ορθογώνιο και σε κάθε γωνία του έχει έναν πύργο. Η κύρια είσοδος είναι στη νότια πλευρά του και δυστυχώς δεν είναι η αυθεντική, η οποία καταστράφηκε σε κάποια μάχη ή πυρκαγιά, αλλά μία ανακατασκευή που έγινε τον 19ο αιώνα. Το πάνω μέρος της πύλης όμως είναι αυθεντικό κι εκεί μπορεί να δει κανείς τον θυρεό της Βενετίας, ένα λιοντάρι δηλαδή καθώς και οικόσημα από 4 ισχυρές οικογένειας της, οι οποίες μάλλον χρηματοδότησαν και την κατασκευή του κάστρου.

Σε ότι αφορά τους τέσσερις πύργους, ο νοτιοδυτικός είναι ο μεγαλύτερος και μάλλον ο πιο σημαντικός, καθώς στην ουσία ήταν η τελευταία θέση άμυνας του κάστρου, το strongholdδηλαδή. Επίσης, είναι ο πύργος που «καλύπτει» την κύρια πύλη. Μέσα από τα τείχη μπορείτε να δείτε αρκετά ορθογώνια κτίρια, τα οποία ήταν στάβλοι, αποθήκες και στρατώνες. Δυστυχώς όμως αυτά είναι σχεδόν κατεστραμμένα τελείως κι έτσι δεν μπορούμε να βγάλουμε ασφαλή συμπεράσματα για τη λειτουργία τους. Αξίζει να σημειωθεί πως αυτά τα κτίρια είναι ανακατασκευασμένα από τουςΟθωμανούς οι οποίοι ήταν και οι τελευταίοι «κύριου» του κάστρου. Η ανακατασκευή έγινε περίπου στα τέλη του 19ου αιώνα.

• Θρύλοι και Παραδόσεις για το Φραγκοκάστελο

Οι Δροσουλίτες είναι ίσως τα πιο διάσημα στοιχειά της Κρήτης, μιας που ο θρύλος τους είναι πιο γνωστός από αυτόν της Κόρης της λίμνης Κουρνά. Σύμφωνα με την παράδοση λοιπόν, πρόκειται για μορφές που μοιάζουν με στρατιώτες του μεσαίων οι οποίες εμφανίζονται σαν σκιές στα τείχη του Κάστρου και στην παραλίαστα τέλη Μαΐου με αρχές Ιουνίου. Οι εμφανίσεις τους γίνονται όταν πιάνει η δροσούλα, γι’ αυτό και τα λένε Δροσουλίτες. Σύμφωνα με τους τοπικούς θρύλους, οι σκιές αυτές είναι τα φαντάσματα των στρατιωτών του Χατζημιχάλη Νταλιάνη, οι οποίοι έπεσαν ηρωικά υπερασπιζόμενοι το Φρουρίο στις 17 Μαΐου 1828.

drosoulitesΗ συγκεκριμένη μάχη είναι πολύ γνωστή, κυρίως λόγω του μεγάλου ηρωισμού των αμυνόμενων, καθώς 600 μόνο παλικάρια, κρατούσαν το κάστρο ενάντια σε 8000 Τούρκους! Η πολιορκία διήρκησε μια εβδομάδα και τελείωσε με τον θάνατο 335 υπερασπιστών του κάστρου. Ένας από αυτούς ήταν και ο αρχηγός τους. Πριν πεθάνουν όμως, κατόρθωσαν να σκοτώσουν 800 Τούρκους. Ο τοπικός θρύλος λέει πως τα πτώματα των υπερασπιστών δεν θάφτηκαν από τους Τούρκους. Σας από θαύμα όμως, φύσηξε ένας δυνατός άνεμος ο οποίος μετέφερε άμμο από την παραλία της Ορθής Άμμου, η οποία και σκέπασε τα πτώματα των γενναίων παλικαριών.

Όσοι έχουν δει τους Δροσουλίτες, λένε πως είναι ανθρωπόμορφες σκιές ανδρών ντυμένων στα μαύρα. Είναι οπλισμένοι και ακολουθούν μία πορεία από την Εκκλησία του Άγιου Χαράλαμπου μέχρι το Φραγκοκάστελλο, όπου και εξαφανίζονται στη θάλασσα. Πηγαίνουν σε σχηματισμό μονής φάλαγγας, ο ένας πίσω από τον άλλο δηλαδή. Είναι όλοι τους οπλισμένοι και άλλοι πάνε πεζοί ενώ άλλοι είναι καβάλα σε άλογα. Σύμφωνα με τους μάρτυρες του φαινομένου, αυτή η «παρέλαση» των στοιχειών διαρκεί περίπου δέκα λεπτά.

Μία λογική εξήγηση γι’ αυτές τις μαρτυρίες είναι ότι τις προκαλεί αντικατοπτρισμός, ο οποίος συμβαίνει εξαιτίας της διάθλασης των ακτίνων του ήλιου με την υγρασία στην ατμόσφαιρα που επικρατεί την ώρα που πιάνει η δροσιά τα ξημερώματα. Πάντως λέγεται πως παρά την τρομακτική και «πολεμική» τους εμφάνιση, τα στοιχειά αυτά δεν έχουν πειράξει ή ενοχλήσει ποτέ και κανέναν. ποτέ κανένα.

• Διάσημες μαρτυρίες

Σύμφωνα με τη τοπική παράδοση, το 1890 οι Τούρκοι στρατιώτες που βρίσκονταν στο Φραγκοκάστελλο, το εγκατέλειψαν σε κατάσταση πανικού όταν εμφανίστηκαν μπροστά τους Δροσουλίτες. Επίσης, λέγεται πως κατά την Κατοχή, ένα Γερμανικό απόσπασμα συνάντησε τους Δροσουλίτες και μάλιστα άνοιξαν και πυρ εναντίον τους, χωρίς φυσικά να πετύχουν τίποτα. Αξίζει να συμβεί πως οι εμφανίσεις των στοιχειών γίνονται σε ανύποπτο χρόνο και όχι τακτικά, ενώ δεν έχουν φωτογραφηθεί ή βιντεοσκοπηθεί ποτέ.

Η πανέμορφη κόρη της λίμνης Κουρνά

limniΟ θρύλος για τη δημιουργία της λίμνης Κουρνά

Στο χωριό κουρνας της Κρήτης βρίσκεται η μοναδική φυσική λίμνη της Κρήτης, η λίμνη Κουρνά ή Κορησία. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, δημιουργήθηκε μετά από την κατάρρευση της οροφής μίας υπόγειας σπηλιάςστη μεταπλειοκαινικήεποχή. Η αιτία της κατάρρευσής, ήταν η διάλυση των ασβεστολιθικών πετρωμάτων.

Η λίμνη Κουρνά έχει έκταση 14 περίπου στρέμματα, ενώ το σχήμα της είναι ελαφρά ελλειπτικό. Ο μεγάλος της άξονας έχει μήκος άξονα 800μ.ενώ ο μικρός γύρω στα 700μ.. Τέλος, η επιφάνεια της είναι σε επίπεδο 15 – 20 μ. ψηλότερααπό την επιφάνεια της θάλασσας. Το βάθος των νερών της μπορεί να φθάσει μέχρι και τα 28 μέτρα. Το μαύρο χρώμα των νερών της όμως έκανε τους ανθρώπους να τη φοβούνται και να πιστεύουν ότι είναι πολύ πιο βαθιά, ή ακόμη και ότι δεν έχει πάτο.

Το αυθεντικό όνομα της λίμνης, Κορησία, είναι παράξενο και έχει πολλές εξηγήσεις και μύθους. Η πιο κοινά αποδεκτή εξήγηση είναι ότι εκεί υπήρχε ένα αρχαίο ιερό που πάνω του αναγραφόταν «επί ίππο και κόρη». Ιδιαίτερο ενδιαφέρον όμως παρουσιάζει και ο θρύλος της Κόρης, ο οποίος είναι και από τους πιο γνωστούς στη Κρήτη, μαζί με αυτόν για τους Δροσουλίτες.

• Ο θρύλος της κόρης

Σύμφωνα με τον θρύλο λοιπόν, στην περιοχή πριν να σχηματιστεί η λίμνη, ζούσε μία πανέμορφη κοπέλα που ήταν γνωστή για τα κάλλη της σε όλο το νησί.Όλοι οι συγχωριανοί της ήταν περήφανοι που στο χωριό τους ζούσε μία τέτοια καλλονή και την αγαπούσαν πολύ. Πέρα από την ομορφιά της, η κοπέλα είχε και πολύ γλυκιά φωνή με την οποία τραγουδούσε συχνά όμορφα τραγούδια για τους χωρικούς, ενώ ήταν πάντα πρόσχαρη και χαρούμενη.

limni-kournaΌσο περνούσαν τα χρόνια, τόσο ομόρφαινε και η κοπέλα και όποιος περνούσε από το χωριό μαγευόταν από την ομορφιά της και μιλούσε γι’ αυτή όπου και να βρισκόταν. Η φήμη της ομορφιάς της ήταν τόσο μεγάλη, που όποιος έφθανε στο χωριό, το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν να ζητήσει από κοντά αυτή τη κοπέλα με την τόσο σπάνια ομορφιά και να της προσφέρουν δώρα για να της δείξουν τον θαυμασμό τους, αλλά να κερδίσουν και ένα χαμόγελο ή τραγούδι της.

Κάποτε λοιπόν, ένας βασιλιάς έψαχνε μία άξια νύφη για τον γιο του. Ο πρίγκηπας αυτός ήταν τρομερός πολεμιστής αλλά και πολύ καλός και ευγενικός με τους υπηκόους του τον καιρό της ειρήνης. Όταν λοιπόν έμαθε για την κοπέλα ο Βασιλιάς, αποφάσισε να την καλέσει με τον πατέρα της στο παλάτι του για να την δει και από κοντά. Όταν έφτασε ο αγγελιοφόρος στο χωριό, όλοι χάρηκαν για την καλή τύχη της κοπέλας, αλλά και στεναχωρήθηκαν που θα την έχαναν από το χωριό τους, καθώς ήταν σίγουροι ότι δεν υπήρχε περίπτωση να μην την κρίνουν άξια νύφη στο παλάτι.
Όταν ήρθε η ώρα να φύγει λοιπόν, πολλοί χωριανοί έβαλαν τα κλάματα από τη θλίψη τους, αλλά η Κόρη τους είπε ότι είναι μέρα χαράς και ξεκίνησε το τραγούδι και τον χορό και ξαφνικά ξεκίνησε ένα τρικούβερτο γλέντι. Στο τέλος του η κοπέλα έφυγε και υποσχέθηκε με την πρώτη της ευκαιρία να ξαναγυρίσει το αγαπημένο της χωριό.

Το μεσημέρι λοιπόν και μετά από πολύ και κουραστικό ταξίδιστο καλντερίμι για την μεγάλη πόλη που ζούσε ο βασιλιάς, ο πατέρας και η κόρη έκαναν μία στάση σεμία πηγή να δροσιστούν και να ξεκουραστούν λίγο κάτω από τον παχύ ίσκιο ενός μεγάλου πλατάνου.

Μόλις όμως έλυσε η κόρη έλυσε τα κατάξανθα μαλλιά της αφήνοντας έτσι έναν χρυσό καταρράκτη ελεύθερο να ξεχυθεί στους ώμους της. Εκείνη όμως την στιγμή την είδε, ο πατέρας της με ένα βλέμμα που έκανε το αίμα της να παγώσει! Τρομαγμένη και σε κατάσταση πανικού η καλλονή με τα χρυσά μαλλιά είπε τα εξής μαγικά λόγια: «Βούλα και βουλολίμνα κι εγώ στοιχειό στη λίμνα!». Φαίνεται πως κάποια θεότητα την άκουσε, καθώς αμέσως έγινε ένας πολύ μεγάλος σεισμός, η γη άνοιξε στα δύο και πετάχτηκε νερό από μέσα της, το οποίο δημιούργησε τη λίμνη Κορησία ή Κουρνά.

Κατά καιρούς μάλιστα διάφοροι κάτοικοι του χωριού λένε πως το μεσημέρι βλέπουν την κοπέλα να τρέχει και να παίζει στη λίμνη, ενώ άλλες φορές βλέπουν τα ολόχρυσα μαλλιά της μέσα στα σκοτεινά νερά της λίμνης. Η παράδοση λέει πως η κοπέλα στοιχειώνει τη λίμνη και θα υφαίνει για πάντα την προίκα για τον πρίγκηπα που επρόκειτο να παντρευτεί στον βυθό της.

Η Στράτα των Μουσούρων αναπλάθεται επιτέλους

musura-img1 Η χιλιοτραγουδισμένη στράτα των Μουσούρων η οποία μας είναι γνωστή από τα ριζίτικα τραγούδια αλλά και από το πασίγνωστο «πότε θα κάνει ξαστεριά;», εδώ και πολύ καιρό είχε αφεθεί στη μοίρα της. Αυτό όπως καταλαβαίνετε σημαίνει πως το αξιόλογο αυτό αξιοθέατο παρέμενε αναξιοποίητο και παρουσίαζε εικόνα εκμετάλλευσης. Επιτέλους λοιπόν στην περίφημη αυτή στράτα θα γίνουν έργα ανάπλασης για να προβληθεί και να αξιοποιηθεί όπως της αξίζει. Συγκεκριμένα, ο Δήμος Πλατανιά στα πλαίσια του προγράμματος «Αγροτική Ανάπτυξη Ελλάδας 2007 – 2013», εξασφάλισε 100.000 ευρώ για την ανάπλαση και ανάδειξη της στράτας.

Τι είναι όμως αυτή η περίφημη Στράτα των Μουσούρων; Είναι ένα αρχαίο μονοπάτι, κάποιοι λένε ότι η ηλικία του αγγίζει τα 4,000 χρόνια, το οποίο κάποτε συνέδεε τα διάφορα βουνά που αποτελούν των ορεινό όγκο που σήμερα αποκαλούμε Λευκά Όρη. Όπως είπα και παραπάνω, σήμερα η Στράτα μας είναι γνωστή από την αναφορά της στο τραγούδι «Πότε θα κάνει Ξαστεριά» που έγινε γνωστό σε όλη την Ελλάδα αλλά και τον κόσμο από τον Νίκο Ξυλούρη. Στην αρχαιότητα λέγεται πως από εκεί περνούσαν όμορφες κόρες που ίσως να ήταν οι Μούσες.

Το έργο ανάδειξης έχει μεγάλη σημασία για τον Δήμο και τον Δήμαρχο, καθώς καθώς θα βοηθήσει στην προστασία ενός πάρα πολύ σημαντικού μνημείου τόσο για την Μουσούρα, όσο και για όλη τη Κρήτη. Παρόλα αυτά, το έργο αυτό ήταν για πολύ καιρό στα σκαριά και η πορεία του μέχρι τη τελική του έγκριση, κάθε άλλο παρά απλή ή εύκολη ήταν. Ο τέως Δήμος Μουσούρων, σήμερα ανήκει στον Δήμο Πλατανιάς, προσπάθησε να το εντέξει στο πρόγραμμα «Πράσινη Ανάπτυξη» αλλά ως γνωστόν το πρόγραμμα αυτό πάγωσε μετά το πρώτο Μνημόνιο κι έτσι δεν μπόρεσε να βρει τους απαραίτητους πόρους. Έπειτα το Δ.Σ. του Καλλικρατικού Δήμου Πλατανιά κατάφερε τελικά να το εντάξει στο πρόγραμμα «Αγροτική Τουριστική Ανάπτυξη» και να εξασφαλίσει το ποσό των 100.000 ευρώ. Μαζί με τους πόρους για τη Στράτα, εξασφαλίσθηκαν και άλλα 200.000 ευρώ για την αποκατάσταση δύο ακόμα περιπατητικών διαδρομών σε χωριά που βρίσκονται στη ρίζας των Λευκών Ορέων.

musura-img2Η διαδρομή που ακολουθεί η Στράτα των Μουσούρων είναι αρκτά μεγάλη αλλά και εντυπωσιακή, καθώς περνά από μέρη με πολύ μεγάλη φυσική ομορφιά. Πιο συγκεκριμένα, η αρχή της Στράτας των Μουσούρων βρίσκεταιστον Ομαλό, έπειτα περνά από τα Καράνου, ενώ το τέλος της βρίσκεται στον Πρασέ. Αυτό που κάνει την περιπατητική διαδρομή τόσο διάσημη και ξεχωριστή, είναι το γεγονός πως είναι κατασκευασμένη με καλντερίμι. Τα έργα συντήρησης και ανάπλασης ποτυ θα γίνουν τώρα, θα εξασφαλίσουν την «επιβίωση» της διορθώνοντας τις διάφορες βλάβες που έχει υποστεί από τον χρόνο και κάνοντας επισκευές στο μονοπάτι για τους πεζοπόρους. Σε όλο το μήκος της Στράτας, θα δημιουργηθούν επίσης και στάσεις αναψυχής με παγκάκια, για να ξεκουράζονται όσοι αποφασίσουν να την περπατήσουν.Εννοείται πως αυτές οι παρεμβάσεις και οι επισκευές αναμένεται να αυξήσουν πολύ το ενδιαφέρον για το μοναδικό αυτό μνημείο αλλά και την επισκεψιμότητα του.

Τα άλλα έργα που θα γίνουν στα πλαίσια του ίδιου προγράμματος, είναι τα εξής:

• Θα αναδειχθεί και θα αξιοποιηθεί καταλλήλωςτο μονοπάτι του φαραγγιού «Σαρακήνα» στα Μέσκλα, το οποίο και φθάνει μέχρι τη Ζούρβα. Στο μονοπάτι θα κατασκευαστούν επίσης καλντερίμια, στάσεις αναψυχής και ξεκούρασης των περιπατητών με παγκάκια αλλά και πολλοί κάδοι απορριμμάτων για να είναι πάντα καθαρή η πανέμορφη φύση γύρω από το μονοπάτι.

• Θα αξιοποιηθεί και θα αναδειχθεί και το φαράγγι «Κυδώνι», το οποίο βρίσκεται στο Καράνου. Πρόκειται για μια μεγάλης ομορφιάς περιπατητική διαδρομή η οποία και αναφέρεται σε πολλούς τουριστικούς χάρτες και οδηγούς. Μπορεί να μην είναι διάσημος προορισμός όπως το Φραγκοκάστελο, αλλά σήμερα την επισκέπτονται χιλιάδες τουρίστες, αλλά χρειάζεται αναβάθμιση και βελτίωση για να βελτιωθεί η εικόνα και η ασφάλεια του μονοπατιού και να αυξηθεί η επισκεψιμότητα του.